Warsztaty EC7 – Podsumowanie sesji popołudniowej (dyskusja)

Poniżej zebrano najistotniejsze punkty dyskusji dotyczącej planowanych zmian w zakresie Eurokodu 7 wraz z komentarzami uczestników Warsztatów. Zapisy te prezentują wnioski i spostrzeżenia płynące z dyskusji, ale nie muszą stanowić stanowiska merytorycznego czy rekomendacji Organizatorów. Krytyczne uwagi i propozycje, prezentujące zgodne stanowisko szerokiego grona uczestników zostaną uwzględnione jako wnioski do dalszych prac normalizacyjnych.

Innymi słowy Organizatorzy starają się tutaj możliwie najwierniej przedstawić tok prowadzonej dyskusji.

1. Projekt geotechniczny

Podkreślono, że obecne rozumienie pojęcia projekt geotechniczny wynikające z obowiązującego Rozporządzenia ma niewiele wspólnego z tym, co oryginalnie wynika z treści Eurokodu 7 (pojęcia: Geotechnical Investigation Report oraz Geotechnical Design Report) i dlatego rodzi nieporozumienia. Istotna jest treść EC7, gdyż jest ona dużo szersza i narzuca „projektowy” sposób myślenia – między innymi odpowiednie następstwo działań – w przeciwieństwie do wymagań formalnych Rozporządzenia. Należy również pamiętać o koniecznych zmianach w prawodawstwie w momencie wejścia w życie nowej generacji EC7.

W dyskusji zauważono także, że rozporządzenia nie powinny mieć charakteru technicznego, a prawny – co na chwilę obecną nie jest spełnione.

2. Wybór parametrów geotechnicznych, badania geotechniczne

Dobór parametrów geotechnicznych zgodnie z myślą nowej generacji Eurokodu 7 (choć jest to jedynie rozwinięcie aktualnej jego treści) leży zdecydowanie po stronie projektanta we współpracy z inżynierem geotechnikiem na podstawie właściwie zaprojektowanych i rzetelnych badań (zdefiniowanych w funkcji celu), a nie na podstawie gotowych tabel (np. norma 03020 do lamusa!). Problemem często jest termin i czas wykonania badań w całym harmonogramie, który jest stosunkowo krótki; badania powinny być też realizowane jak najwcześniej. Dyskutowano również ich etapowanie.

Progressive design pozwala na dobór najlepszych parametrów do projektowania z w uwzględnieniem rodzaju i  sposobu pracy konstrukcji oraz specyficznych aspektów wykonania (np. etapowanie).

Zwrócono uwagę, że parametry określano jako wartości zaobserwowane powinny mieć większe znaczenie  

Należy również pamiętać, że ULS ma znikome znaczenie, a projektowanie jest oparte głównie o SLS, który stanowi realny zakres pracy konstrukcji.

W dyskusji pojawił się wyraźny głos o powinności wymagania wykorzystania wyników obserwacji (monitorowania) przy ustalaniu parametrów (w kontekście analiz „wstecz”).

Na obecnym etapie (stosowana praktyka) badaniami (środkami finansowymi) zarządzają częstokroć architekci, a beneficjentami są geologowie – Eurokod powinien dać argument do wykonania większej liczby lepszych badań (i tak naprawdę nowa wersja daje je jeszcze bardziej niż obecna – kluczowe są tutaj rozdziały 8 i 9 w części 2).

Z dyskusji wynikło, że Inwestorzy publiczni, jak GDDKIA czy PKP PLK mają swoje wytyczne. Widoczny jest jednak brak spójności na poziomie krajowym pomiędzy EC7, a tego rodzaju wytycznymi, często w dużej mierze przydatnymi.  

Zauważono, że problemem jest zdecydowanie brak rozsądnej legislacji uwzględniającej kluczowe dokumenty jak EC7.

3. Metody numeryczne

Podkreślono, że bardzo dobrą decyzją było dodanie MFA dla metod numerycznych. Tylko ono na przykład pozwala właściwie projektować zabezpieczenia osuwisk (w innych podejściach na przykład, w palu który stanowi zabezpieczenie osuwiska nie ma sił wewnętrznych).

Zauważoną, że rozwój technologii wzmocnienia podłoża był mocno związany z rozwojem metod numerycznych, a ponieważ wzmocnienie to interakcja na linii grunt/wzmocnienie i LTP – tam musi być stosowane RFA. Jednak pojawił się też głos, że MES nie nadaje się do projektowania geosyntetyków.

Podkreślano wielokrotnie i zgodnie, że w obliczeniach numerycznych zawsze powinniśmy wiedzieć, gdzie jesteśmy i co robimy (nie stosujmy tego podejścia jako „magicznej skrzynki”). Obliczenia powinny być prowadzone, na jak najbardziej rzeczywistych (przyjętych stosownie do zakładanego modelu pracy konstrukcji i gruntu) wartościach parametrów.

Silny głos w dyskusji dotyczył konieczności bazowania na SLS, szczególnie przy metodach numerycznych.

Zaznaczono również, że Eurokody dają tak naprawdę furtkę, żeby wiele rzeczy robić, kotwiczyć wiedzę, natomiast nigdy jej nie będą w stanie wyprzedzić.

Pojawiło się pytanie, czy siły mogą być brane z obliczeń numerycznych – EC7 nie wprowadza tu ograniczeń, ale też nie podaje wytycznych.

4. Woda gruntowa

Poruszono kwestę, czy i jak definiować jest wartość obliczeniową i charakterystyczną.

Podstawowe pytanie dotyczyło współczynników częściowych – czy muszą być stosowanie? Zgodnie z projektowany zapisami EC7 nie muszą być, może być dopuszczona ocena bezpośrednia.

Zaznaczono, że trzeba uważać na szczególne sytuacje, jak ściana oporowa z wodą po dwóch stronach – gdzie decydują naprężenia efektywne.

5. Projektowanie zintegrowane konstrukcji i konstrukcji geotechnicznej

Pojawiło się kluczowe pytanie, czy konstrukcję (np. część nadziemną obiektu) modelować razem z częścią współpracującą z gruntem wspólnie czy iteracyjnie? Widoczne były dwie równoważne opinie, jednak osoby z dużym doświadczeniem bardziej przychylają się podejścia iteracyjnego.

Mocno zaakcentowano, że najistotniejsze w procesie projektowym jest przede wszystkim jasne formułowanie założeń i wymagań – stanowi ono klucz do współpracy pomiędzy projektantem konstrukcji a geotechnikiem.

6. Próbne obciążenia pali

Próbne obciążenia pali służą nie tylko do potwierdzania założeń projektowych, ale też dla kontroli jakości wykonania prac. Nie można w związku z tym z nich rezygnować. Pojawiła się także opinia, że pale realizowane pod próbne obciążenia są często „tuningowane”, co powoduje, że wyniki takich badań mogą stanowić mało wiarygodne podstawy do projektowania pali.  

Sugerowano, że wyniki monitorowania  (nie tylko dla badań pali) powinny być udostępnianie przez instytucje publiczne.

Tematy ogólne

Trwałość – pojawia się nad nią debata w ramach Eurokodów, ale można odnieść wrażenie, że myśli się bardziej o konstrukcji niż geotechnice.

Warto zaznaczyć też pojedynczy głos podkreślający, że dyskusja o Eurokodach nie ma sensu. Za 5 lat będziemy mieć inny punkt widzenia. Zebrane doświadczenia z praktyki krajowej powinny stanowić podstawę projektowania. Powinien powstać poradnik napisany przez grupę osób (lokalnie, stosownie do polskiej praktyki projektowej). W dyskusji odnotowano, że tego rodzaju poradniki są bardzo przydatne i zawsze będą podręcznikami do projektowania. Aczkolwiek nic nie zastąpi normy takiej jak EC7, która daje swego rodzaju „uporządkowanie” i nadaje kierunek.

Podkreślono również, że EC7 przywraca wolność, daje swobodę projektowania – to jest zaleta, a nie ograniczenie. Jednocześnie transparentność (głównie obliczeń) jest konieczna dla wszystkich uczestników procesu, między innymi ze względu na kwestię sprawdzania/weryfikacji założeń i obliczeń, również poza zespołem projektowym (niezależne sprawdzanie).

Wybrane „złote myśli”:

  • Dostęp do wiedzy powinien być darmowy. Opracowania naukowe i materiały takie jak poradniki ITB powinny być publicznie dostępne za darmo jako pdf”
  • „Normy są potrzebne dla ludzi niewyedukowanych jako dokumentacja odniesienia. Dobry projektant ich nie potrzebuje, bo wie jak projektować”
  • „Konstrukcje powinny być analizowane przede wszystkim pod kątem SGU”
  •  „Normy są potrzebne jako dokumenty odniesienia. Inaczej inwestorzy nie wiedzą co kupują. Jako urząd nie mają wiedzy. Ktoś inny powinien zajmować się opracowywaniem wytycznych”
  • „Brak dokumentów wynika z braku pieniędzy”
  •  „Norma jest potrzebna, żeby był dialog między klientami a wykonawcami i projektantami – i każdy tego potrzebuje”

Wnioski merytoryczne na przyszłość:

  • Konferencja powinna zostać powtórzona po opublikowaniu kolejnej wersji Eurokodu 7 do oceny przez poszczególne kraje już formalnie, co planowane jest na koniec roku 2019.
  • Kolejne Warsztaty warto byłoby zorganizować w formie cyklu poświęconego pojedynczym częściom projektowanego Eurokodu 7 lub konkretnym zagadnieniom.
  • Ze względu na istotne dla środowiska branżowego zagadnienia związane z planowanymi zmianami w Eurokodzie 7, na Warsztaty powinni zostać również zaproszeni przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, Inwestorów Publicznych oraz Instytutów naukowowo-badawczych, żeby mieli świadomość nachodzących zmian oraz mogli wziąć udział w dyskusji i przygotować się do wprowadzania przez nich zmian w regulacjach branżowych.
  • Organizatorzy Warsztatów stworzą platformę dyskusyjną, skupiającą ekspertów biorących udział w pracach normalizacyjnych i skierowaną do wszystkich chętnych do wyrażenia opinii czy podzielenia się pomysłami.
  • Zainteresowanym udziałem w komentowaniu planowanych w Eurokodzie 7 zostaną przekazane materiały merytoryczne i zostaną włączeniu do zespołu opiniującego.

Sesję moderowali Mariusz Leszczyński (Przewodniczący KT254 ds. Geotechniki) i dr inż. Dariusz Sobala (STRABAG Sp. z o.o.).

W panelu wzięli udział prelegenci: Witold Bogusz (Instytut Techniki Budowlanej), dr inż. Piotr Kanty (MENARD POLSKA Sp. z o.o), Natalia Maca (TITAN POLSKA Sp. z o.o.) oraz uczestnicy Warsztatów. Dr inż. Bolesław Kłosiński (Instytut Badawczy Dróg i Mostów) nie mógł uczestniczyć w dyskusji, ale jego opinie wrażone w późniejszych debatach do podniesionych zagadnień zostały uwzględnione w niniejszym opracowaniu.